Thinking design?

Vandaag volgde ik het muzo-evenement in het 'Designmuseum in Gent' van het VVKBaO.

Wat heb ik gedaan?
- Aan de slag in het museum aan de hand van proevertjes van de workshops die je daar met kinderen kan doen (www.designmuseumgent.be)
- Ontdekken hoe je kinderen kan stimuleren tot ontwerpen.
- Beschouwen in het museum (+ achtergrond)
- Partnerwerk in het museum: een designvoorwerp zoeken in het museum; een algemeen doel uitkiezen; een activiteit voor kinderen in de klas uitdenken.

Wat heb ik geleerd?
Over design
-  Design staat dicht bij ons.
- Er is over de voorwerpen nagedacht.
- Forms Follow Function: design heeft een functie. Bij kunst gaan we de functionaliteit veel minder in de kijker zetten.

Over het museum:
- Het designmuseum is heel interessant om met de kinderen te doen (en kost maar 50 cent per kind)
- Er zijn vier interessante workshops : de draaimolen van Alessi, Vazen vertellen hun verhaal, Op zoek met dieren, Wees gezeten.
-In het museum doe je vooral aan actief beschouwen om dan in de klas te creëren. .

Over beschouwen:
- Met de werkvormen richt je de aandacht op iets. Je prikkelt de kinderen. Je leert ze gericht kijken.
- Geef de kinderen een deel van het geheel en laat ze de rest zelf zoeken.
- We hebben actief beschouwd (is niet gelijk aan creëren): voelen in een voelzak met een designvoorwerp en beschrijven/tekenen aan je partner, een archetype omvormen tot een designvoorwerp, ontwerpen van vazen in het werkboekje, object zoeken bij een gedicht, met de helft van een voorwerp op foto de rest zoeken in het museum, ...

Over de beeldaspecten van design:
- functioneel
- vorm
- kleur
- materiaal

Over algemene doelen:
Vandaag stond doel 3 in de kijker (= de eigenheid van design aanvoelen, begrijpen en waarderen). Dit was de hoofdgedachte.

Over toepassingen in de klas:
- Je hoeft niet noodzakelijk het museum te bezoeken om rond design te werken. Er zijn tal van mogelijkheden.
- De paperclip is een uitstekend designvoorwerp om de les te starten.
- Stoelen: eerst beschouwen dan creëren van een nieuwe stoel (werken rond een dier, bv giraf)
- Afstappen van het gewone: ontwerp een ... in de vorm van ... (laat de kinderen kaartjes trekken)
- Bedenk een nieuwe naam voor voorwerpen
- Bij de verliefde kurkentrekkers van Alessi bedachten we een drama-activiteit (zie foto).
- Binnen enkele weken krijgen we van het VVKBaO alle activiteiten van de andere deelnemers. Deze zullen voor iedereen toegankelijk zijn.
 Meer info hieromtrent volgt.

Dit interessante boek is te koop in het museum.

Na de pauze

 

 

Kris Flameng begint dit boek met de theorie over spel en spelen als het gaat om drama, toneel en theater.

 

"Spelen

Ik speel toneel

Ik speel muziek

 

Het feit dat zowel 'drama' als 'muziek' onafscheidelijk aan het werkwoord spelen gekoppeld worden, geeft aan dat beide muzische disciplines als aangenaam, leuk en prettig ervaren worden..."

Drama in de muzische vorming wordt toegelicht. Daarna gaat hij in op het muzisch leren als leerproces.

Maar het grootste deel van het boek is een doe-boek.
Om dit te bereiken geeft hij in zijn boek een massa tools aan in de vorm van concrete oefeningen en spelopdrachten. Hij noemt het een etalage vol ideeën voor iedereen die kinderen begeleidt in het onderwijs en daarbuiten.
In die etalage kan je vrij shoppen en je eigen menu samenstellen. Je kan er één activiteit uithalen, of verschillende activiteiten samenstellen naar een einddoel toe.
Als opstart vind je er opwarmers, energizers en ijsbrekers.
Daarna volgen concentratieoefeningen, oefeningen die het vertrouwen in jezelf en in de groep stimuleren en korte dramaspelletjes of -tussendoortjes.
Hierna volgen vele verschillende oefeningen, netjes opgedeeld volgens werkvorm als improvisatiespelen, vertellen, situatiespelen, rollenspelen, inspringspelen, maskerspelen, verkleedspelen, jabbertalk, poppenspelen, schimmenspelen, enzovoort.
Tot slot volgen ook nog wat ontspanningsspelen.
Kortom, een massa bruikbare oefeningen, helder uitgelegd en netjes in categorieën verdeeld.
De oefeningen worden vaak aangevuld met korte verhalen of liedjes en muziekjes die je allemaal terugvindt op de bijgeleverde CD.

Dit doe-boek is inspirerend en creatief, geschreven door een Vlaamse muziekpedagoog en -therapeut met veel ervaring op het gebied van jeugd- en kindertheater. Aantrekkelijke lay-out, tekeningen en foto's in kleur.

 

Begrijpen met je handen

Verdrietig werd ze van vijftien uniforme paddestoelen op de vensterbank... de dood voor de creativiteit. Daarom schreef Annet Weterings samen met Sabine Plamper het boek: 'Begrijpen met je handen'.

Ik heb dit boekje toevallig gevonden en in één ruk uitgelezen. Het is heel interessant en verhelderend. Er staan geen kant-en klare activiteiten in, maar het inspireert je wel om beeldopvoeding eens vanuit een andere hoek te bekijken:

'Als kinderen 'mooi tekenen' vinden we dat prachtig. Maar de eerste jaren 'krassen ze alleen maar'. Veel volwassenen begrijpen niet wat kinderen aan het doen zijn als ze krassen, smeren of eindeloze lijnen trekken. Of waarom oudere kinderen vaak moeilijk te motiveren zijn om te gaan tekenen of schilderen? Net zoals veel volwassenen trouwens.

Dit praktijkboek richt zich tot volwassenen die graag 'iets creatiefs willen doen' met kinderen, maar duidelijk weg willen van kleurplaten en uniforme knutselwerkjes. Die zich afvragen hoe je dat aanpakt zonder dat je het gevoel hebt kinderen te moeten entertainen. De auteurs bieden eenvoudig en uitdagend materiaal waarmee je zonder voorbeeld of thema direct met kinderen aan de slag kunt gaan. Er zijn talloze voor de hand liggende en verrijkende mogelijkheden die niet veel voorbereiding vragen en bovendien weinig kosten. Het enige dat je ervoor nodig hebt, is een andere houding naar kinderen toe.

Met dit boek zetten de auteurs zich af tegen het traditionele themagerichte knutselen, waarbij
een volwassene laat zien hoe het moet. Het toont vooral de essentie van creëren: concentratie en zelfontdekkend leren. Met prachtige beelden en een praktische tekst biedt dit boek thuis, op school en in kindercentra inspiratie, visie en handvaten voor de begeleiding van creatieve processen, opdat kinderen zich ontwikkelen tot creatieve, zelfstandige mensen.'

 

 





Onderzoeken is ervaren, is leren, is creativiteit!

Dit hoofdstuk gaat over het belang van sporen maken.  Kinderen maken voortdurend al spelend sporen, bewust of intuïtief. Door met nieuwe materialen te experimenteren en sporen te maken, doen kinderen nieuwe ervaringen op. Zonder gericht te zijn op resultaten laat je kinderen leren door uit te proberen, door sporen te maken. Daarbij denken kinderen niet aan goed of fout, mooi of lelijk,  het IS gewoon. Zo vermijd je dat kinderen angst krijgen om iets te doen.

Er wordt in het boek aangeraden om af te stappen van een thema, want hoe meer kinderen verplichte opdrachten moeten uitvoeren, hoe minder tijd er over is voor spontane activiteiten. 'Kinderen hebben geen invulling nodig die door volwassenen is bedacht. '



Voor sommige mensen is werken zonder thema nieuw. Vaak wekt het idee ongeloof, verbazing en vragen op. Kinderen en creativiteit worden vaak geassocieerd met knutselen, kleurplaten, voorbedachte knipsels of knutselwerkjes, … Omdat de voorbeelden afkomstig zijn van volwassenen komt de fantasie en de ontwikkeling van de van de eigen beeldtaal van een kind zo nauwelijks tot uiting. Voorbeelden van volwassenen zijn vaak weinig creatief. Volwassenen hebben weliswaar meer ervaring en handigheid dan kinderen, maar ze zijn tegelijkertijd vaak perfectionistisch en rationeel. Omdat ze kinderen graag willen helpen doen ze dingen voor. Volwassenen gaan doorgaans doelgericht te werk volgens het realistische tekenen of knutselen. Het resultaat is dat ze bij kinderen te belerend overkomen. Als kinderen aan hun verwachtingen en hun realistische wereldbeeld moeten voldoen is het resultaat of onbevredigend of voor elk kind hetzelfde en dan lijken dus alle werkjes op elkaar.

 

Het begeleiden van creatieve processen

Basishouding: iedereen kan met kinderen creatief aan de slag.

Uitgangspunten: niet oordelen, eenvoudig beginnen, niet te veel en te moeilijk materiaal, kleine groepjes, regelmatig de gelegenheid geven om te tekenen, ...

Materiaalkeuze: in de eenvoud ligt de kracht, veel van één soort: het is veel uitdagender en effectiever om van één soort materiaal veel aan te bieden dan van veel materialen een klein beetje.

 

'Ik heb voor alle kinderen een tekenboek in de klas waar ze in mogen tekenen wat ze willen. Kinderen krijgen geen enkele opmerking over die tekeningen. Na een tijdje kijken we wel terug naar wat de kinderen bezig houdt.' (Hanneke Saaltink, Nicolaas Beetsschool, Alkmaar)

Tekenen betekent met een lijn uit wandelen gaan. (Paul Klee)

Oordeelvrij en deskundig

Het is van belang het niet te hebben over goed of fout, zelfs niet over mooi of lelijk, hoe moeilijk dat in de praktijk ook is.

“Ik heb de behoefte om allerlei vragen te stellen, bijvoorbeeld: ‘Wat maak je?’ Maar juist door te zwijgen kunnen kinderen hun eigen gang gaan en zelf dingen ontdekken. (Marit Rienstra, Amsterdam)

Wat doe je als kinderen de vraag stellen: ‘Dat kan ik niet, teken jij het voor?’ Teken dan niet voor, maar ondersteun ze in wat ze willen kunnen. Komt er bijvoorbeeld een vraag over het tekenen van een gezicht, ga dan samen kijken hoe een gezicht eruit ziet. Maak kleine stapjes. Non-verbaal aanwijzen werkt ook goed.

Een melodie van ijzer en staal

Een muzikaal sprookje waarin de jonge Alexander een beeldschoon zigeunermeisje ontmoet en ontdekt dat hij een bijzondere gave heeft voor muziek.

Dit prachtig geïllustreerde boek dompelt je onder in de speelse  en kleurrijke wereld van artiesten, zigeuners en flamenco. Een verhaal waarin een open geest de angst voor het onbekende overwint, waarin liefde en muziek krachtiger blijken dan vooroordelen, waarin men begrijpt dat er in elke persoon talent schuilt.

Dit boekje gaat over het ontstaan van het muzikaal bewustzijn van Alexander. En dat is precies wat muzische vorming wil bereiken. Als leerkracht gaan we tijdens de muzische vorming de kinderen uitdagen om hun sterktes te laten ontdekken.


Op deze link kan je het inkijkexemplaar inkijken: inkijkexemplaar

Mondriaan in een andere dimensie

Mondriaan blijft inspireren. Ik heb door het tijdschrift 'DADA' van deze maand (Van Mondriaan tot Mondrian' toffe filmpjes gevonden op Youtube.







Er is ook een heel interessant boek van Mondriaan: Keepvogel en Kijkvogel. In het spoor van Mondriaan. Op het volgende filmpje kan je het inkijken:



Keepvogel en Kijkvogel wandelen door het werk van Mondriaan. Ze zijn op zoek naar de toekomst, net zoals Mondriaan ook altijd op zoek was naar nieuwe mogelijkheden. In het begin lopen ze door een landschap met bomen zoals we die kennen uit de schilderijen van de jonge Mondriaan. Al snel wordt de omgeving stedelijk en rechtlijnig zoals het latere werk van Mondriaan.

Gewonnen!

Dit leuke en interessante boek zat deze morgen in mijn brievenbus! Tof om zo de vakantie in te zetten.

Daar is Max weer! Ken je hem nog? Hij is gek op tekenen, knutselen en kunst. Deze keer trekt Max erop uit en hopt hij van museum naar museum. Hij ontdekt er alles over wetenschappen, geschiedenis en kunst. Na alles wat hij gezien heeft, is hij niet meer te stoppen: hij knutselt en experimenteert erop los. Hij bouwt zijn eigen museum, met plaats voor al zijn kunstwerken en uitvindingen! Hij toont hoe je zelf een groot kunstenaar kunt worden en een plekje in zijn museum kunt versieren.

De stip

Wat doe je met een kind dat zegt dat het niet kan tekenen? Juf weet wel raad met de onwillige Floor. Ze laat haar een stip zetten op een leeg vel papier en vraagt haar het te ondertekenen met haar naam.
De volgende dag vindt Floor haar stip aan de muur in een gouden krullenlijst - ze weet niet wat ze ziet! Maar... die stip kan beter.
Dat is het begin van een lange reeks stippenschilderijen die Floor tot de heldin van de school maken - iedereen vindt haar werk prachtig. Zo ook een klein jongetje dat zegt zélf helemaal niet te kunnen tekenen. Hij krijgt nog geen rechte lijn op papier.
‘O nee?' zegt Floor. ‘Laat maar eens zien dan.
Mooi! Nu alleen nog even je naam eronder.'

Een mooi prentenboek van Peter Reynolds

Tussenruimte, het onzichtbare zichtbaar maken.

Het mooie weer lonkt ons naar buiten. 'Kom eens hier', roept de romantische Leie in Machelen.
'We willen je iets laten zien dat er niet is!'
We hadden mee: 6 brillen (1 zonnebril en 5 brillen van Parsons), fototoestel en 2 levendige kleuters...

De nieuwe tentoonstelling in het Roger Raveelmuseum in Machelen (nog tot 19 juni) heeft vooral aandacht aan wat de kunstenaar ‘niet’ heeft geschilderd of blank heeft gelaten.

Maar eerst hebben we de permanente collectie bezocht.

Roger Raveel bouwde zijn ruime oeuvre op aan de oevers van de Leie. In zijn museum vind je honderden schilderijen, tekeningen en objecten. Eigentijds en tijdloos. Zijn onderwerp: de onmiddellijke omgeving. Raveel maakt een hele evolutie door en gaat van waarneming over abstractie naar ruimte dialoog. 

Deed me denken aan de vijf brillen van Parsons waar Marianne het donderdag over had:

Bril 1:  Kleuters kunnen associëren. "Kijk, mama! Opa kijkt hier ook door het raam"

Bril 2: Het tweede stadium. Kinderen van de eerste graad kijken door deze bril en waarderen enorm de werkelijkheid. Het beeld moet herkenbaar zijn. Ze kunnen uiterlijke kenmerken van de voorstelling begrijpen.

Bril 3: Wie in dit stadium door de bril kijkt, gaat er van uit dat de kunstenaar er een iets mee wilt zeggen. Kinderen van de 2de, 3de en 4de leerjaar kunnen gevoelens ondergaan bij het kijken van een beeld.

Bril 4: Hoe ziet het beeld er uit? Hoe heeft de kunstenaar dat gedaan? Welke materialen gebruikt Raveel in zijn werken? Kinderen uit de derde graad zitten in het stadium dat ze iets willen leren over de beelden. Ze verwerven kennis over de beeldaspecten.

Bril 5: Wie de vijfde bril aanheeft is kritisch over het beeld. In een laatste fase kan hij een eigen mening formuleren over zijn relatie tot een beeld.

Tussenruimte,

Het onzichtbare zichtbaar maken is een schijnbaar onmogelijke opdracht die tal van beeldende kunstenaars op zich hebben genomen. Bij Raveel is het beroemde witte vierkant slechts één van de middelen, waarmee hij het schilderij laat uitvloeien in tijd en ruimte. 

Enkele werken die mij raken: 

De tentoonstelling opent met één van deze werken: "Wat een drukte op de E5" van Antoon De Clerck. Hij is een hyperrealist, maar bij een eerste beschouwing valt al onmiddellijk op dat een deel van het doek onbeschilderd is gebleven, naast het verraderlijke realistisch tafereel.

Hier loop je letterlijk 'tussen' het kunstwerk van Raveel.

'Tussenruimte' als fundamenteel gegeven in dit werk.

De jonge Columbiaanse kunstenaar Juan Duque maakte dit 'in-situ' dat letterlijk geprangd zit tussen een wand en een schoorsteenmantel in één van de kamers van het Raveelmuseum.

Tussenruimte, het inspireerde me toen de kindjes nog wat speelden op het speeltuintje naast het Raveelmuseum:

Nog meer Raveel in kinderboekje:

Ik tekende en schilderde nog meer dan tevoren. Mijn dorp was er dik tevreden mee, met de tekeningen en de schilderingen. Het knikte en tokte als een uitgelaten kip en in haar ogen glom trots. 'Roger Raveel is er eentje van ons allemaal', straalde het. 'Hij is een artiest.' Toen wist ik wat een artiest was. Een artiest maakt droge ogen nat en natte ogen droog.

Kato de kip

Deze week in het tweede leerjaar het tweede deel uit het boek 'Is beter nog ver' van Wally De Doncker.
Het inspirerende kunstwerk was van Koen Vanmechelen.

De kunstenaar vond als kind kippen al interessant. De levende kip is voor Koen Vanmechelen ook een kunstwerk. Hij wil een superkip kweken. Met het kunstwerk "Cosmopolitan Chicken Project" wil hij aantonen dat we niet altijd hetzelfde ras moeten kweken.

Kato de kip uit het eerste kleuter kwam bij ons op bezoek. We hebben een schilderij van Kato gemaakt. Opzet van de les beeldopvoeding: grote vormen, grove penseelstreken, geen details.

Nog pinguïns!

Naarstig op zoek naar een leuk verhaal voor de opdracht drama (het schrijven van een episch theaterstuk) kreeg ik van mijn collega Els dit boekje: Lodewijk, de koningspinguïn van Dimitri Leue. De illustraties zijn van Sabien Clement.

Lodewijk is een beetje een vreemde pinguïn. Een waggelaar, een twijfelaar, een niet-weten-wat-te-doeneraar.
Lodewijk heeft vrienden en vijanden. Wanneer de tegenstand te groot wordt, moet de koning wel ingrijpen...
Een verhaal over dromen, vriendschap en een twijfelende pinguïn die niet altijd in de pas loopt.

De pinguïns achtervolgen mij. Ik heb het boekje gelezen en het spreekt mij enorm aan om er mee te werken. Het grote nadeel is dat ik van nul moet beginnen en de dialogen nog helemaal zelf moet schrijven vooraleer ik er een episch theaterstuk kan van maken. Tijd is momenteel mijn grote vijand. Maar misschien heeft er iemand een toneeltekst van dit verhaaltje? Kan iemand mij aan de toneeltekst helpen? Er is van dit verhaal ooit een voorstelling geweest.

De illustraties in dit boekje spreken mij enorm aan: eenvoudig en expressief.

Is beter nog ver?

Wally De Doncker komt binnen enkele weken op bezoek naar het tweede leerjaar. Tijd om een boek van hem aan de kinderen voor te stellen.
'Is beter nog ver?' is een leuk luisterverhaal van Wally De Doncker met muzikale tussendoortjes dat geïnspireerd is op tien bekende kunstwerken.



Bij elk hoofdstuk hoort een kunstwerk met uitleg op maat van de jonge lezers. Elke week laten we ons meeslepen door het verhaal en leren we een nieuw kunstwerk kennen. 

"Betonmolen en 76 schoppen" van Wim Delvoye was het eerste kunstwerk in het verhaal. Een betonmolen in hout en schoppen met schilden? Wat wil Wim daar nu mee zeggen? De kinderen van het tweede weten het, hoor!

Vrouwtje is beroemd. Ze werd rijk van haar kunst. Samen met haar hondje Fala vlucht ze weg van de drukte. Tijdens hun tocht ontmoeten ze allerlei vreemde figuren. Ze gaan samen op zoek naar Beter. Het wordt een moeilijke zoektocht want Beter is nog ver.

Ik ben nummer 1, geef me eten, nu meteen!

Ik heb altijd al gefascineerd geweest door kinderboeken. Wanneer ik naar de bib ga, kan ik het niet laten om eens te snuffelen in de prentenboeken voor kleuters. Mijn pinguïns heb ik achtergelaten in het rusthuis en ik vond ze nu in de bib in dit boek "365 pinguïns" van Jolivet en Fromental.
Joëlle Jolivet geniet als illustrator internationaal grote bekendheid. Haar illustraties geven met weinig details grote zeggingskracht. Het ritme in de tekeningen boeit me.

Op de eerste dag van het nieuwe jaar staat er een koerier met een pakketje voor de deur. Tot onze grote verbazing zit er een pinguïn in. En het blijft niet bij die ene. Elke dag weer staat er een nieuwe op de stoep. Eerst zijn ze nog schattig, maar al gauw ontstaat er een probleem. Het huis raakt overvol. Het voeden, schoonhouden en huisvesten van de pinguïns wordt een onmogelijke opgave! Waar komen al die pinguïns toch vandaan? Wie stuurt ze en waarom?

RAT ART, een verzameling ratten

Een tijdje geleden kreeg ik op school dit boek van Marc de Bel en Kris Snoeck in mijn handen geduwd: "Hier Els, da's precies iets voor jou." Al die maanden ligt het al in mijn kast. Vandaag, tijdens het opruimen had ik het opnieuw vast. Het intrigeerde me vanwege de kleuren: rood, zwart en wit. Ik snapte de titel eerst niet zo goed, maar na wat boeksnuffelen zag ik dat het over de collectie dode ratten van Marc de Bel ging. Hij verzamelde als kind dode ratten. Deze zijn in dit boek allemaal gefotografeerd en getransformeerd tot kunstwerken. Bij iedere foto hoort een gedicht over kunst. Er worden eigenschappen aan kunst toegekend zodat ze levend wordt.

rat wordt art,

als een tikfout van het Leven,

of de Dood.  

(Marc de Bel)

Bij het boek zit een cd. Ik legde de muziek op tijdens het opruimen. De kinderen:
- "Mama, wat een mooie muziek"
- "Ik hoor een wolf, een prinses, een dief, een duivel..."

- "Waarover gaat het,  mama?"
- "Over een rat"

De fantasie sloeg op hol en opruimen... neen, het kwam er niet meer van :)